Reuma

Reuma kao jedan od najrasprostranjenijih bolesti današnjice

Izraz reuma (grč. rheo) je prvi put upotrebljen u Grčkoj i označavao je bolest, koji se manifestovao migrirajućim bolom, zapaljenjem zglobova, nerava i bolovima u mišićima.

Danas je već dobro poznato da reuma predstavlja zajednički naziv simptoma oko 200 različitih vrsta  bolesti; zahvata oko 1% stanovništva sveta, a statistički podaci potvrđuju da se pojavljuje tri puta češće kod osoba ženskog pola; u 70% slučajeva ga karakteriše jak i dugotrajan bol, a u čak 15-20% se razvija i ozbiljna telesna invalidnost.


Definicija i manifestovanje
Reuma je oboljenje zglobova, koji podrazumeva simetrično i sistemsko zapaljenja vezivnih tkiva zglobova ruke i noge.

Intenzitet bolesti može biti različit. Lakši oblici (oko 5%) se mogu sanirati lekovima, dok se teži oblici najčešće manifestuju potpunom degradacijom i deformacijom koštanog sistema tela.

Infekcije, oslabljeni imunitet i neadekvatna ishrana kao glavni uzroci nastanka reume
Ubraja se u autoimuna oboljenja, a najčešće nastaje kao posledica raznih infekcija (zapaljenja krajnika-u cilju prevencije se preporučuje ciljana upotreba antibiotske terapije i laboratorijska kontrola šest nedelja nakon ozdravljenja), oboljenja imunog sistema, kao i zbog neadekvatne ishrane (Konzumiranje previše namirnica životinjskog porekla dovodi do prekomerne kiselosti organizma. Kiselost utiče na nastanak zapaljenskih procesa, jer dolazi do izvlačenja baznih mineralnih materije iz hrskavice, mišića i ligamenata. Ovi zapaljenski procesi najčešće nastaju usled taloženja belančevina (nastalih razgradnjom životinjskog mesa u organizmu) među zglobove ili na hrskavice. Na osnovu toga se može zaključiti da ishrana, koja sadrži visok nivo belančevina, pojačava simptome svakog reumatskog oboljenja.).

Reuma, bolest starih i mladih
Reumatska oboljenja su uglavnom karakteristična za starije životno doba, međutim podjednako se mogu pojaviti i u mlađem životnom dobu bez obzira na pol, rasu, socijalno stanje, a neretko obuhvata i decu.
Kada se ova degenerativna bolest pojavljuje u mlađem životnom dobu, simptomi se mogu sanirati smanjenjem fizičkog opterećenja, lekovima i primenom fizioterapije, ali u većini slučajeva već i najmanje opterećenje može prouzrokovati bolove.

Vlaga kao najveći neprijatelj
U cilju sprečavanja nastanka reume, potrebno je izbegavati vlažna i vetrovita mesta, jer vlažan vazduh u prostorijama dovodi do prehlade i samim tim i do slabljenja imunog sistema i razvoja raznih infekcija.

Kako prepoznati reumu?
Za postavljanje dijagnoze se danas najčešće upotrebljavaju dijagnostičke i klasifikacione kriterijumi.
Danas se najčešće koristi ACR criteria, koji obuhvata sledeće:
1. ukočenost  (ujutru, tokom više sati)
2. bolovi u rukama
3. bolovi u više od 3 zglobova
4. simetrično zapaljenje zglobova
5. pojava reumatskih čvorova (u 20-40% slučajeva)
6. pojava reumafaktora u krvi
7. tipični znakovi vidljivi na rentgenskim snimcima

Kada se dijagnoza postavlja na osnovu analize krvi, prisustvo antitela u krvi, pa i pozitivnog RF faktora, ne mora nužno označavati postojanje reumatskog oboljenja.
Karakteristični reumatski čvorići na rukama i nogama (šaka, lakat), koji nastaju kao rezultat čestih zapaljenja zglobova su takođe jedan od bitnih znakova same bolesti.
Pored deformisanja zglobova mogu nastati i razni prateći simptomi (extraarticularis): promene na koži (mermerna koža, štrčenje vrhova prstiju, poremećaj pigmentacije), simptomi oboljenja nervnog sistema (degeneracija perifernih nerava), simptomi oka (suvoća oka, zapaljenje kapilara u oku), a samo u veoma retkim slučajevima simptomi se mogu manifestovati i kao oboljenja unutrašnjih organa (srce, pluća, bubrezi).

Razvoj i tok bolesti
Sama bolest se razvija postepeno i to u tri stadijuma.
Prvi simptomi bolesti se najčešće manifestuju pojavom malaksalosti i gubitkom telesne težine. Jutarnje trnjenje ruku se takođe ubraja u početne simptoma reume, ali ona može biti i znak drugih oboljenja koštanog sistema poput artroze. Pored trnjenja ruke je karakteristično i simetrično i dugotrajno zapaljenje zglobova.

U početnom stadijumu bolesti uglavnom dominira zapaljenje zglobova, otežano kretanje, mišićna distrofija, kao i zapaljenje ligamenata. Potrebno je naglasiti da je u ovom periodu veoma bitno preduzeti određene mere u cilju sprečavanja ili usporavanja daljeg razvoja bolesti.

Srednji stadijum karakteriše destrukcija zglobova. U ovom stadijumu dolazi do vidljivih deformiteta zglobova, atrofije mišića, kao i deformacije vezivnog tkiva usled čega je obolela osoba prinuđena na pomoć od strane drugih.

Treći i najteži stadijum se karakteriše potpunim deformitetom celokupnog koštanog sistema organizma, srastanja hrskavice i kostiju i potpuna ili delimična nepokretnost.


Teška borba sa opakim neprijateljem
U prva tri meseca je najbitnije prepoznati bolest, psihički prihvatiti samu situaciju i započeti sa ranom zaštitom zglobova. U početnom stadijumu se uglavnom primenjuju lekovi u cilju smanjenja zapaljenja, a u kasnijim stadijumima bolesti se lečenje pre svega usmerava na smanjenje bola, očuvanje funkcije zglobova i sprečavanje degeneracije hrskavice.

Uprkos veoma razvijenoj medicinskoj nauci lek za reumu još uvek nije otkriven, ali se pravovremeno započetom ciljanom terapijom može usporiti degradacija koštanog sistema. Pored lečenja lekovima, veoma često se primenjuju i operativni zahvati.

Kada je u pitanju terapija danas se najviše koristi bazna terapija i terapija steroidima.
Bazna terapija podrazumeva primenu svih onih lekova sa kojima se vrši ne samo simptomatska terapija ( smanjivanje bola i zapaljenja), nego i sprečavanje procesa razaranja zglobova.
U okviru bazne terapije se uglavnom primenjuju noviji lekovi organskog porekla, koji su se pokazali veoma efikasnim u ublažavanju svih simptoma bolesti. U slučajevima da bolesnik ne reaguje na neki od terapija, potrebno je promeniti terapiju ili kombinovati više terapija odjednom. Kako se prve dve godine razvoja reume smatraju najrazornijim prvenstveno se treba fokusirati na smanjenje zapaljenja i oštećenja zglobova.

Kada se upotrebom bazne terapije više ne mogu postići potrebni efekti, počinje se sa upotrebom steroida oralno ili njihovim direktnim ubrizgavanjem u zglobove.
Sama bolest se može smatrati aktivnim, ako se intenzitet bolova ne smanji ni nakon upotrebe 10mg/dan prednisola.

U cilju usporavanja procesa bolesti ili smanjenja jakih bolova se pored upotrebe lekova mogu koristiti i razne druge metode:

 

  • banje - od lekovitih voda se pre svega preporučuje voda obogaćena sa sumporom i izotopima,
  • lekovito blato - zahvaljujući svom visokom sadržaju huminske kiseline, glina ima antiinflamatorno dejstvo, eliminiše otok, ubrzava apsorbciju sinovijalne tečnosti i ublažava bol
  • elektroterapija - pomoću kratkih talasa, laserske terapije, ultrazvuka i magnetne terapije se može uticati na cirkulaciju u zglobovima i dovesti do eliminacije upaljenih ćelija i materija, koji prouzrokuju zapaljenje
  • masaža - u periodima akutnog zapaljenja se može koristiti samo masaža limfnih čvorova ili refleksna masaža sa kojim se ojačavaju vegetativne i imunološke funkcije celog organizma; masaža celog tela se može koristiti samo kod hroničnih stanja u cilju lečenja deformacije zglobova i poremećaja metabolizma
  • fizioterapija - ova metoda se obično primenjuje nakon akutnog zapaljenja i podrazumeva vežbe za poboljšanje mišića i obuhvata 2x15 minuta dnevno
  • terapija toplotom - upotreba toplote na obolelim zglobovima može da opusti zategnute i bolne mišiće, a poboljšava i cirkulaciju; primena ove vrste terapije je veoma jednostavno (tuširanje toplom vodom 15 minuta, elektronski jastuk).
  • relaksacione tehnike - hipnoza i relaksacija mišića utiču na smanjenje bola



Promena načina života produžuje život
Danas je već dobro poznato da reuma predstavlja bolest, koji obuhvata skup simptomatologije raznih bolesti koštanog i mišićnog sistema. Ova složena simptomatologija je jedna od bitnih razloga, zbog koga je lečenje ove bolesti toliko komplikovano.
Dejstvo medikamentozne terapije, raznih alternativnih metoda se u velikoj meri može stimulisati promenom načina života i uvođenjem pravilne ishrane u život.
Dobro je poznato da pojedine namirnice veoma nepovoljno utiču na intenzitet reumatskih simptoma: meso, kafa, šećer, peciva, masti životinjskog porekla i alkohol u velikoj meri pogoršavaju stanje, dok primena povremenih dijeta i uvrstavanje svežih namirnica, prirodnih masti, povrća, voća i meda u ishranu utiče veoma povoljno na smanjenje bola.
Ishranom se ne deluje samo na simptome već i na opterećenost organizma, jer prekomerna težina u velikoj meri opterećuje leđa, kukove, koleno i noge odn. ključne tačke obolelih mesta.

Sportom protiv reume
Uvođenjem sportske aktivnosti u svakodnevni život se može uticati na očuvanje hrskavice i na održavanje fleksibilnosti samih mišića.

Iako redovna fizička aktivnost veoma povoljno utiče na reumu, pre svega se preporučuju laganije vežbe, koji obuhvataju pokretanje svih zglobova. U ove svrhe je najbolje započeti dan sa 10-15 minutnim vežbanjem, baviti se plivanjem, redovnom šetnjom ili trčanjem.


Bolesti mišićno-skeletnog sistema se mogu smatrati jednim od najizražajnijih bolesti.
Kosti predstavljaju promenjiva tkiva organizma, koji imaju ulogu zaštite tela. Skelet čini osovinu tela na koga prilikom kretanja deluju mišići i omogućavaju kretanje. Kretanje je veoma bitan elemenat čovekove svakodnevnice. U slučaju bilo kakvog oboljenja kostiju ili mišića u velikom broju slučajeva dolazi do ograničene pokretljivosti i smanjenja sposobnosti samostalnosti.
Nemogućnost samostalnog obavljanja svakodnevnih potreba i stalna prinuđenost na pomoć drugih se veoma negativno odražava na psihu i često dolazi do razvoja depresije.
Na osnovu toga se može zaključiti da reuma u stvari predstavlja telesno, psihičko i ekonomski problem. Postavljanjem rane dijagnoze, adekvatim informisanjem i omogućavanjem dostupnosti savremenih lekova se u velikoj meri može doprineti sprečavanju nastanka oštećenja zglobova i pojave egzistencijalnih problema.